Van kritische onderzoeksvraag naar toepasbare kwaliteitsverbetering:
Op de Spoed Eisende hulp (SEH) van het Maasstadziekenhuis worden sinds 2018 de SEH- studenten opgeleid volgens een flexibel opleidingssysteem waarin Entrustable Professional Activities (EPA’s) een centrale rol spelen. Vanaf 1 oktober 2023 zijn hierbij de EPA Overstijgende Leeractiviteiten (EOL) verplicht gesteld vanuit het College Zorgopleidingen (CZO). Een voorbeeld van een EOL is het schrijven van een Critically Appraised Topic (CAT): een gestructureerde samenvatting en kritische beoordeling van beschikbare wetenschappelijke literatuur rond een klinische vraag.
Eén van de ambities die de praktijkopleiders van de SEH van het Maasstadziekenhuis hebben, is om toekomstgericht te denken en innovaties te omarmen waarmee een bijdrage geleverd kan worden aan de ontwikkeling van het SEH-verpleegkundig beroep. Dit omvat onder andere training in Evidence Based verpleeg-kundig onderzoek en implementatie van de onderzoeksresultaten.
Het schrijven van een CAT vormt hierbij een belangrijk leer-en kwaliteitsinstrument: het leert SEH-verpleegkundi-gen in opleiding om enerzijds klinische vragen op een wetenschappelijke manier te beantwoorden en anderzijds draagt het CAT-onderzoek bij aan de verbetering van de dagelijkse praktijk op de werkvloer. De SEH studenten ervaren het schrijven van een CAT als een intensief maar ook leerzaam proces, waarbij onder-zoeksvaardigheden en Evidence Based denken worden ontwikkeld.
Om de SEH studenten zo optimaal mogelijk te begelei-den bij het schrijven van een CAT, is er een groep samengesteld met gemotiveerde, hbo-opgeleide SEH-verpleegkundigen en de beide SEH-praktijkopleiders. Om uniformiteit te creëren binnen de begeleiding en beoor-deling, heeft elke deelnemer van de onderzoeks-begeleidersgroep bij aanvang eenzelfde CAT-training gevolgd. Deze onderzoeksbegeleidersgroep heeft vervolgens een stappenplan opgezet voor het schrijven van een CAT, van begin (het opstellen van een klinische vraag) tot eindpro-duct (CAT). Hiermee wordt een duidelijke structuur geboden waar-door het proces beheersbaar blijft.
Zowel de onderzoeksbegeleiders als de SEH-studenten weten hierdoor wat er van hen verwacht wordt binnen de verschillende fases van het proces.
“HET CAT-ONDERZOEK DRAAGT BIJ AAN DE VERBETERING VAN DE DAGELIJKSE PRAKTIJK OP DE WERKVLOER.”
Elke SEH-student krijgt twee onderzoeksbegeleiders toe-gewezen die de student begeleiden tijdens het schrijven van de CAT. Hiernaast is er de mogelijkheid om hulp te vragen bij het Wetenschapsbureau en de bibliothecaris van de Maasstadacademie. Het eindproduct wordt uiteindelijk door een onderzoeks-begeleider en een SEH-praktijkopleider die niet in het gehele begeleidingsproces betrokken zijn geweest, beoordeeld. Hiermee wordt de objectiviteit gewaarborgd binnen de beoordeling van een CAT. Het CAT-stappenplan wordt regelmatig geëvalueerd door middel van de PDCA-cyclus (Plan, Do, Check, Act) en zo nodig bijgesteld, onder andere tijdens de tweejaarlijkse bijeenkomst van deze onderzoeksbegeleidersgroep.
Procesfasering
Het CAT-proces is zorgvuldig georganiseerd en bestaat uit meerdere fases:
• Fase 1: De SEH-student krijgt praktische uitleg van een onder-zoeksbegeleider over het zoeken van artikelen bij een gekozen onderwerp in algemene zin. Indien er namelijk geen artikelen over het onderwerp te vinden zijn, kan er voor een ander onderwerp gekozen worden.
• Fase 2: Het startgesprek vindt plaats met één SEH-praktijkoplei-der en één CAT-begeleider: Onderwerp, inclusief PICO (Patiënt, Interventie, Controle, Outcome) en doelstelling worden besproken.
• Fase 3: De SEH-student krijgt praktische uitleg van een onder-zoeksbegeleider over het specifieke zoeken binnen databanken wanneer het onderwerp van de CAT definitief gekozen is.
• Fase 4: Deelproducten (deel 1: inleiding, deel 2: plan van aanpak, deel 3: wegen van bewijs) worden eenmaal per deel voor feedback ingediend bij de toegewezen onderzoeksbege-leiders.
• Fase 5: Deel 4 bevat het definitieve CAT-document. Dit deel wordt ter beoordeling ingeleverd bij de onderzoeksbege-leider en de SEH-praktijkopleider die niet in het gehele begeleidingsproces betrokken zijn geweest.
De beoordeling vindt plaats aan de hand van vastgestelde criteria (inhoud, validiteit, zoekstrategie, reflectie, verkort CAT-product en plagiaatcontrole). Hier-mee krijgt de SEH-student gerichte feedback op de inhoud, methodologie en toepasbaarheid van het product. Het eindproduct wordt na de beoordeling gedeeld met de onderzoeksbegeleiders die betrokken zijn geweest bij de desbetreffende student en diens CAT-onderzoek.
Tevens wordt het eindproduct gedeeld met de SEH-afde-ling (leidinggevende en collega’s) en met het Wetenschapsbureau van de Maasstad Academie. Zo mogelijk wordt het eindproduct aangeboden aan de kennisbank van Santeon, alwaar de andere aangesloten ziekenhuizen toegang tot hebben.
Binnen het jong-gediplomeerden begeleidingstraject worden de adviezen die binnen het eindproduct beschre-ven staan, besproken met de schrijver van de CAT. Hier kunnen aanpassingen in protocollen of processen uit voortvloeien, die kunnen leiden tot een aantoonbare ver-betering van de richtlijnen of praktijkvoering.
Verder professionaliseren
Het Wetenschapsbureau legt onder andere verbindingen tussen de diverse wetenschappelijke onder-zoeken die zij ontvangen, zowel verpleegkundig als medisch.
In de toekomst liggen nog kansen om het proces verder te professionaliseren:
• Door meer interdisciplinaire uitwisseling van CAT-onderzoeken binnen en buiten de eigen afdeling.
• Door verbetering in de ondersteuning van de CAT-schrijver met digitale tools (zoals automatische APA-verwijzingsgeneratoren of zoekassistenten).
• Door versterking van het reflectieonderdeel (bijvoor-beeld door intervisie).
• Toepassen van een systematische evaluatie van de daadwerkelijke impact van CAT-onderzoeken op de praktijk
• Stimuleren van het wetenschappelijk denken door SEH verpleegkundigen door structureel veranderingen die voortkomen uit CAT-onderzoeken terug te koppelen. Dit helpt het lerende klimaat versterken.
Kortom
De combinatie van kritisch denken, evidence-based han-delen, samenwerking, persoonlijke reflectie en de praktijkimpact maakt de CAT tot een krachtig leerinstru-ment. Rondom de begeleiding, beoordeling en de uiteindelijke toepassing van het resultaat van een CAT, bevindt zich een groot netwerk van professionals die hiermee trachten de kwaliteit van zorg te verbeteren en innovaties toe te passen. Een zorgvuldig ingericht CAT-proces kan hierdoor een bijdrage leveren aan zowel de professionele ontwikkeling van de SEH-verpleegkundige in opleiding als aan kwali-teitsverbetering van de zorgpraktijk.
